وقوع حوادث در محل کار
۵ راهکار برای جلوگیری از وقوع حوادث در محل کار (بخش دوم)
اردیبهشت ۲۲, ۱۳۹۵
گیاهان داروئی
گیاهان داروئی و دسته بندی آنها
اردیبهشت ۲۵, ۱۳۹۵
Show all

سنگ های صفراوی در اثر سخت شدن مایع ذخیره شده در کیسه صفرا و تبدیل آن به قطعات شبیه به سنگ ایجاد می شوند. مایع مزبور “صفرا” نام دارد که به هضم چربی ها کمک می کند.

دو نوع شایع سنگ های صفراوی عبارتند از: سنگ های از جنس کلسترول و سنگ های رنگدانه ای (پیگمایی).

معمولا سنگ های کلسترولی به رنگ زرد مایل به سبز هستند و ۸۰ درصد سنگ های صفراوی را تشکیل می دهند.

سنگ های پیگمایی، کوچک و تیره هستند و از بیلی روبین تشکیل می شوند. سنگ های صفراوی ممکن است به کوچکی یک دانه شن یا به بزرگی یک توپ گلف باشند.

ممکن است تعداد سنگ های صفراوی از یک سنگ بزرگ تا صدها سنگ کوچک متغیر باشد.

سنگ های صفراوی می توانند جریان صفرا در مجرای صفراوی در صفرا را مسدود کنند. در نتیجه، التهاب در کیسه ی صفرا، مجاری صفرا و به ندرت کبد ایجاد می شود. اگر سنگ صفراوی منفذ مجرا را مسدود کند آنزیم های گوارشی در لوزالمعده به دام می افتند و می توانند التهاب بسیار دردناکی موسوم به “پانکراتیک سنگ صفراوی” ایجاد کنند. چنان چه هر یک از مجاری صفراوی به مدت طولانی مسدود بمانند، آسیب شدید یا عفونت کیسه ی صفرا، کبد یا لوزالمعده ایجاد می شود که می تواند به مرگ بیمار بیانجامد.

نکته

علایم هشدار دهنده ی اختلال جدی در سنگ های صفراوی عبارتند از: تب، یرقان و درد پایدار.

علت ایجاد سنگ های صفراوی رنگدانه ای مشخص نیست. احتمال ایجاد این نوع سنگ ها در افراد مبتلا به سیروز، عفونت های مجاری صفراوی و بیماری های خونی ارثی، مانند کم خونی سلول داسی شکل که در آن ها مقدار زیادی بیلی روبین ساخته می شود بیشتر است.

چاقی (به ویژه در خانم ها)، وجود استروژن به مقدار بیش از حد (مثلا در حاملگی)، نژاد، جنسیت، سن،مصرف داروهای کاهش دهنده کلسترول، بیماری دیابت، کاهش وزن سریع و گرسنگی طولانی از عوامل خطر موثر در افزایش احتمال ایجاد سنگ های صفراوی هستند.

احتمال ایجاد سنگ های صفراوی در زنان ۲۰ تا ۶۰ ساله دو برابر مردان است. همچنین در افراد بالای ۶۰ سال احتمال ایجاد سنگ های صفراوی بیشتر از سنین پایین تر است.

داروهای کاهش دهنده ی مقدار کلسترول خون، مقدار کلسترول ترشح شده در صفرا را پایین می آورند و در نتیجه، احتمال ایجاد سنگ های صفراوی افزایش می یابد.

در افراد مبتلا به دیابت احتمال ابتلا به سنگ های صفراوی به دلیل بالا بودن مقدار تری گلیسرید افزایش می یابد.

در کاهش وزن سریع، به دلیل متابولیزه شدن چربی به وسیله بدن، کبد مقدار زیادی کلسترول به داخل صفرا ترشح می کند و در نتیجه، ممکن است سنگ های صفراوی تشکیل شوند.

در گرسنگی های طولانی حرکت کیسه ی صفرا کم و در نتیجه صفرا بیش از حد با کلسترول تغلیظ می شود و احتمال ایجاد سنگ صفراوی افزایش می یابد.

علایم

علایم وجود سنگ های صفراوی که به آن ها “حمله ی سنگ صفراوی” گفته می شود عبارتند از:

  • درد یکنواخت در بالای شکم که به سرعت افزایش می باید و از ۳۰ دقیقه تا چند ساعت به طول می انجامد.
  • درد بین دو کتف
  • درد زیر شانه راست
  • تهوع یا استفراغ
  • غالبا حمله ی سنگ صفراوی به دنبال خوردن غذای چرب ایجاد می شود و ممکن است در طول شب روی دهد.
  • نفخ شکم
  • عدم تحمل عود کننده نسبت به غذاهای چرب
  • درد قولنجی (کولیک)
  • آروغ زدن
  • سو هاضمه

در بسیاری از افراد مبتلا به این سنگ ها علایمی وجود ندارد. در این موارد عارضه ای پیش نمی آید و درمان خاصی به آن ها توصیه نمی شود.

نکته

چنانچه هر یک از علایم زیر، همراه با علایمی که ذکر شد در شما وجود دارد، فورا به پزشک مراجعه کنید:

  • لرز
  • تب خفیف
  • زرد رنگ بودن پوست یا صلبیه چشم
  • تغییر رنگ مدفوع به رنگ شبیه خاک رس

آیا انسان به کیسه صفرا نیاز دارد؟

انسان می تواند بدون کیسه ی صفرا زندگی کند و با برداشتن آن، صفرا از طریق مجاری کبدی به مجرای صفراوی مشترک و از آنجا به طور مستقیم (به جای آنکه در کیسه ی صفرا ذخیره شود) به روده ی کوچک می رود. ولی در اثر ذخیره نشدن صفرا در کیسه صفرا، جریان آن به روده باریکدر دفعات بیشتری صورت می گیرد و در نتیجه تقریبا یک درصد افراد بدون کیسه ی صفرا دچار اسهال می شوند.

منبع:

  1. علیرضا منجم.بیماری های دستگاه گوارش. تهران: آزادمهر،۹۷۸۹۶۴۸۴۷۷۹۳۱
جای تبلیغ شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *